Γράφει ο Βασίλης Χλης, Σάββατο 17.10.2026

Μαρτυρία ενός γονέα και φίλου,

Η πρώτη μου γνωριμία με το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας «ΣΤΑΘΜΟΣ» στην Καλλιθέα ήταν τον Μάρτιο του 2021. Παρακολούθησα ένα πρόγραμμα συμβουλευτικής για νέους γονείς, με θέμα τη στάση μας απέναντι στη συμπεριφορά των νέων και τις εξαρτήσεις. Για το ΚΕΘΕΑ και τα κέντρα απεξάρτησης γνώριζα ήδη από χρόνια. Στο πρόγραμμα μάθαμε ποιες μορφές εξάρτησης μπορεί να εμφανιστούν στους εφήβους και πώς αντιμετωπίζονται.

Έχω καταλάβει ότι, για να κάνεις ένα βήμα, πρέπει πρώτα να εμπιστευτείς τον άνθρωπο που θα σε οδηγήσει να μιλήσεις για τα προβλήματά σου. Εγώ το οφείλω στην οικογένειά μου, που με έσπρωξε να μιλήσω σε έναν ειδικό, και τους ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό. Η βοήθεια και η συμβουλευτική που λαμβάνω είναι για μένα ουσιαστικές.

Μια διαδικασία που δεν τελειώνει

Η κατανόηση του προβλήματος είναι προϋπόθεση για τη θεραπεία, και στην ουσία δεν τελειώνει ποτέ. Στην αρχή είναι η άρνηση: «εγώ δεν έχω πρόβλημα». Ακολουθεί η εμπιστοσύνη στον θεραπευτή. Μετά έρχεται η κατανόηση και, μαζί της, η λύση.

Χρειάζεται πολύς χρόνος και πιθανώς σύγκρουση ανάμεσα στον ωφελούμενο και τον θεραπευτή. Η σύγκρουση αυτή απαιτεί υπομονή και επιμονή για να μην τα παρατήσεις, γιατί η γραμμή είναι λεπτή και κόκκινη. Αν αποδεχτείς πραγματικά το πρόβλημά σου, σιγά σιγά ο θεραπευτής σε «ξεκλειδώνει».

Περνάς μια διαδικασία όπου αναλογίζεσαι τα χρόνια που δεν είχες βοήθεια και ένιωθες εντελώς μόνος, με όλους εναντίον σου, κάτι που φυσικά δεν ισχύει. Μπορεί να νιώσεις τύψεις για πράξεις του παρελθόντος απέναντι σε ανθρώπους που αγαπάς. Μια απλή συγγνώμη δεν λύνει το πρόβλημα που έχεις δημιουργήσει.

Τι χάνεται με την κατάργηση

Η κατάργηση των κέντρων απεξάρτησης δεν είναι θετική εξέλιξη. Εξαφανίζει τις θεραπευτικές κοινότητες και κάνει την απεξάρτηση επιχείρηση.

Οι ωφελούμενοι και οι οικογένειές τους χρειάζονται ισότιμη πρόσβαση σε θεραπεία, εκπαίδευση, φροντίδα και στήριξη, ανεξάρτητα από εθνικότητα, φυλή, φύλο ή σεξουαλικό προσανατολισμό. Εκτός από τη θεραπεία, είναι αναγκαία και η κοινωνική επανένταξη.

Η ιδιωτικοποίηση της απεξάρτησης θα έχει ταξικό πρόσημο. Γνωρίζω ότι θα ανοίξουν ιδιωτικά κέντρα που θα ζητούν υπέρογκα ποσά. Για μένα το σημαντικότερο είναι ότι θα μιλάμε πια για «λειτουργικούς χρήστες» και όχι για ανθρώπους απεξαρτημένους και ελεύθερους από τις ουσίες. Στόχος της θεραπείας πρέπει να είναι να ξαναβρεί κανείς τον εαυτό του, γιατί ο εξαρτημένος δεν είναι ελεύθερος άνθρωπος.

Η καταφυγή στις ουσίες είναι μια στρατηγική επιβίωσης που στην πράξη οδηγεί στον θάνατο, αλλά επιλέγεται για να ζήσει κανείς. Ο εξαρτημένος άνθρωπος έχει θυμό, οργή και ενοχές. Ντρέπεται για όσα κάνει και δεν μπορεί να τα εκφράσει παρά με πράξεις με τις οποίες ίσως ούτε ο ίδιος συμφωνεί. Είναι, όπως έχει πει η κυρία Μάτσα, ο πιο ευαίσθητος κρίκος της κοινωνίας μας.

Οι αποκλεισμοί

Θέλω να αναφερθώ στους αποκλεισμούς που κάνει η κοινωνία απέναντι σε ό,τι διαφορετικό την ενοχλεί: είτε είσαι μαύρος, είτε ομοφυλόφιλος, είτε τοξικοεξαρτημένος, είτε άτομο με αναπηρία. Γίνεσαι «αόρατος» για τους υπόλοιπους. Όπως είπε η κυρία Μάτσα, για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική είσαι περιττός.

Οι ναζιστές θεωρούσαν ότι οι διαφορετικοί άνθρωποι κοστίζουν και δεν προσφέρουν τίποτα, και η κατάληξη ήταν η «τελική λύση». Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, κατά τη γνώμη μου, η κυβέρνηση θέλει να εξοντώσει τους εξαρτημένους.

Οι φίλοι μου

Η καταγωγή μου είναι από ένα χωριό της Τήνου, όπου πέρασα σχεδόν όλα τα παιδικά μου καλοκαίρια. Μια μεγάλη παρέα σχεδιάζαμε από τον χειμώνα πότε θα πάμε στο χωριό.

Δύο από τους κολλητούς μας έφυγαν. Ο ένας πνίγηκε με ψαροντούφεκο πριν από πολλά χρόνια, και μας συντάραξε. Ο δεύτερος έφυγε πρόσφατα, από χρήση ναρκωτικών. Δεν ξέρω ποιο είναι πιο σοκαριστικό. Και οι δύο απώλειες είναι τεράστιες: δύο παιδικοί φίλοι και μαζί τους οι αναμνήσεις των καλοκαιριών μας.

Περιμένω ακόμα τις εξετάσεις για να μάθουμε από τι πέθανε. Θα μου πείτε ότι το ξέρουμε ήδη. Έχω όμως μια ελπίδα ότι ίσως δεν ήταν υπερβολική δόση, αν και πλέον τι σημασία έχει;

Ο φίλος μου βασανίστηκε χρόνια με τις εξαρτήσεις. Ήταν πολύ ευαίσθητο παιδί. Η οικογένειά του προσπάθησε να τον βοηθήσει, κατά τη γνώμη μου με λάθος τρόπο. Έφυγε από την Αθήνα για να γλιτώσει από τις ουσίες, χωρίς να ζητήσει βοήθεια από θεραπευτική κοινότητα, και αυτό αποδείχτηκε λάθος για τη μετέπειτα ζωή του.

Λίγο πριν τον θάνατό του συναντήθηκε με την αδελφή του και της είπε: «Δεν μπορώ άλλο, κουράστηκα, δεν θέλω άλλο να ζήσω». Αυτή η φράση με συγκλόνισε. Η παραίτηση από τη ζωή λέει πολλά. Ίσως ήθελε πραγματικά βοήθεια αλλά δεν μπορούσε να την έχει, χαμένος μέσα στις σκέψεις του. Δεν ήταν ελεύθερος άνθρωπος.

Ένας στίχος του Βέβηλου από τον «Αχέροντα» περιγράφει ακριβώς αυτό που ήταν ο φίλος μου.

Ζωή ολόκληρη, όχι με δόσεις

Η πρόληψη είναι πολύ σημαντική, όπως και η απεξάρτηση που βασίζεται στα προγράμματα του ΚΕΘΕΑ και των άλλων δομών, και όχι στη λογική των λειτουργικών χρηστών.

Όλες οι κυβερνήσεις διαχρονικά άφησαν το ΚΕΘΕΑ ξεκρέμαστο και υποστελεχωμένο, να στηρίζεται σε προγράμματα ΕΣΠΑ που λήγουν. Το αποτέλεσμα: μονάδες που ανοίγουν και κλείνουν, εργαζόμενοι που ανακυκλώνονται, εθελοντισμός που καλύπτει κενά για να μη γίνονται προσλήψεις, και διαρκής υποβάθμιση των εργασιακών δικαιωμάτων.

Η απεξάρτηση είναι μακρά και δύσκολη διαδικασία, γιατί οδηγεί στην πλήρη κοινωνική επανένταξη. Βοηθά τον εξαρτημένο να χτίσει μια νέα προσωπικότητα, νέες ανθρώπινες σχέσεις και μια νέα ζωή.

Καταλήγω ότι η κυβέρνηση που κατήργησε τα προγράμματα απεξάρτησης δεν θέλει την απεξάρτηση. Δεν θέλει ελεύθερους νέους, γιατί ξέρει ότι είναι ο μοναδικός της αντίπαλος.

Ζωή ολόκληρη, όχι με δόσεις!