Από την διορατική ματιά του καθηγητή Βασίλειου Φθενάκη

Σε μια ατμόσφαιρα που τη διέκρινε η οικειότητα και το ουσιαστικό ενδιαφέρον, ο διακεκριμένος καθηγητής Prof. Dr. mult. Βασίλειος Ε. Φθενάκης ξετύλιξε το κουβάρι ενός από τα πιο σύνθετα ζητήματα της εποχής μας: Το μέλλον της οικογένειας. Παρά το γεγονός ότι η εκδήλωση κινήθηκε σε έναν ζεστό, σχεδόν προσωπικό κύκλο, η ένταση των νοημάτων και η προσήλωση του κοινού ήταν τέτοια που κάθε λέξη αποκτούσε ιδιαίτερο βάρος. Δεν ήταν μια στείρα ακαδημαϊκή διάλεξη από καθέδρας. Ήταν μια ζωντανή κατάθεση ψυχής και γνώσης, ποτισμένη με τη διαύγεια ενός επιστήμονα που έχει αφιερώσει τη ζωή του στο παιδί και τη χαρακτηριστική σπιρτάδα και το χιούμορ ενός ανθρώπου που ξέρει να επικοινωνεί την αλήθεια χωρίς περιττά προσωπεία.

Η οικογένεια ως «Ζωντανός Οργανισμός»

Ο καθηγητής ξεκίνησε με μια παραδοχή που έθεσε τις βάσεις για όλη τη συζήτηση: Η οικογένεια δεν είναι ένας στατικός θεσμός, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός. «Πρέπει να αλλάξει αν θέλει να επιβιώσει», τόνισε, εξηγώντας πως η εξέλιξη δεν είναι απλώς μια επιλογή, αλλά η μοναδική οδός προς τη βιωσιμότητα.

Με την επιστημονική του ακρίβεια, έκανε μια αναδρομή από την «οικονομική κοινότητα» του 19ου αιώνα —όπου η επιβίωση ήταν ο μοναδικός στόχος και ο πατέρας ο απόλυτος διοικητής— στη σημερινή πολυπλοκότητα. Με το μοναδικό του χιούμορ, δεν δίστασε να σχολιάσει τις παλιές πατριαρχικές δομές, ενώ ταυτόχρονα υπογράμμιζε τη σημασία της μετάβασης σε ένα μοντέλο όπου η γυναίκα και ο άνδρας συνεργάζονται ισότιμα, όχι από ανάγκη, αλλά από επιλογή.

Η κρίσιμη μετάβαση: Από τη συμμετρία στην ασυμμετρία

Ένα από τα πιο διεισδυτικά σημεία της ομιλίας του, που φανέρωσε τη βαθιά του γνώση πάνω στη δυναμική των σχέσεων, ήταν η ανάλυση της ζωής του ζευγαριού πριν και μετά τον ερχομό του παιδιού. Ο καθηγητής Φθενάκης περιέγραψε το «συμμετρικό μοντέλο» των σύγχρονων ζευγαριών: δύο άνθρωποι που ξεκινούν με κοινά όνειρα, ίσα δικαιώματα και αλληλοϋποστήριξη.

Ωστόσο, με την έλευση του πρώτου παιδιού, παρατηρείται συχνά μια απρόσμενη οπισθοδρόμηση σε παλαιότερα πρότυπα. Το μοντέλο τείνει να γίνεται «ασύμμετρο». Η γυναίκα, συχνά υπό το βάρος κοινωνικών στερεοτύπων ή οικονομικών πιέσεων, επωμίζεται το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας, οδηγώντας σε μια ανισορροπία που μπορεί να κλονίσει τα θεμέλια της σχέσης. Εδώ, η διαύγεια του καθηγητή ήταν καταλυτική: «Αν δεν επενδύσετε συνειδητά στη συνεργασία, η καθημερινότητα θα σας ξεπεράσει». Η τοποθέτησή του δεν ήταν μια προειδοποίηση, αλλά μια επιστημονική διαπίστωση βασισμένη σε δεκαετίες ερευνών που αποδεικνύουν ότι η ευτυχία των παιδιών περνά μέσα από την ισορροπία των γονέων.

Η έννοια της ανθεκτικότητας και η τεχνολογία

Η ομιλία εμβάθυνε στην έννοια της ανθεκτικότητας. Σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία λόγω της τεχνολογίας και των νέων οικονομικών δεδομένων, η οικογένεια του μέλλοντος πρέπει να είναι ευέλικτη. Ο καθηγητής ανέλυσε πώς η «κοινωνική αλληλεγγύη» και η «βαθιά επικοινωνία» λειτουργούν ως ασπίδα προστασίας.

Το χιούμορ του επιστρατεύτηκε ξανά όταν μίλησε για τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Κατάφερε να αποδραματοποιήσει την τεχνολογική εισβολή στο σπίτι, κάνοντας το κοινό να γελάσει με τις καθημερινές αντιφάσεις της σύγχρονης γονεϊκότητας, χωρίς όμως ποτέ να χάνει το βάθος του νοήματος. Η ικανότητά του να συνδέει την υψηλή θεωρία με την πράξη είναι αυτό που τον καθιστά τόσο αγαπητό στο ευρύ κοινό.

Η συνεργατική γονεϊκότητα ως μονόδρομος

Για τον Prof. Φθενάκη, η λύση δεν βρίσκεται στην επιστροφή στο παρελθόν, αλλά στην ενίσχυση της συνεργατικής γονεϊκότητας. Η κοινή εμπιστοσύνη μεταξύ των γονέων είναι το «πολύτιμο κεφάλαιο» που επιτρέπει στο παιδί να αναπτύξει τη δική του προσωπικότητα σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Η οικογένεια παραμένει το κεντρικό κύτταρο της κοινωνικής επικοινωνίας και η πιο σημαντική δομή αλληλεγγύης στην Ευρώπη και τον κόσμο.

Ένας επιστήμονας δίπλα στον άνθρωπο

Η εκδήλωση δεν ολοκληρώθηκε με το τυπικό κλείσιμο της ομιλίας. Ακολούθησε ένας ζωντανός και μακρύς διάλογος, όπου ο καθηγητής απάντησε σε κάθε ερώτηση που του απηύθυνε το κοινό με την ίδια υπομονή και σαφήνεια. Είτε επρόκειτο για εξειδικευμένες επιστημονικές απορίες είτε για τις αυθόρμητες αγωνίες γονέων που αναζητούσαν μια συμβουλή, ο Βασίλειος Φθενάκης ήταν εκεί.

Απέδειξε έμπρακτα ότι η πραγματική επιστήμη έχει αξία μόνο όταν «μεταφράζεται» σε λόγο απλό, κατανοητό και ανθρώπινο. Η διαύγεια των επιχειρημάτων του, η ικανότητά του να βλέπει την ουσία πίσω από τα κοινωνικά φαινόμενα και το ζεστό του χιούμορ, άφησαν στους παρευρισκόμενους μια αίσθηση αισιοδοξίας. Το μέλλον της οικογένειας μπορεί να είναι γεμάτο προκλήσεις, αλλά με γνώση, ισότιμη συνεργασία και αγάπη, παραμένει ο πιο ελπιδοφόρος προορισμός μας.

Ένα ευχαριστώ στους διοργανωτές

Η επιτυχία της βραδιάς δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τη στήριξη του Λυκείου των Ελληνίδων του Μονάχου και της Λέσχης Ελλήνων Επιστημόνων, οι οποίοι με την αφοσίωσή τους προσφέρουν στην ελληνική κοινότητα του Μονάχου βήματα υψηλού επιπέδου. Η πρωτοβουλία τους να φέρουν στο προσκήνιο τόσο καίρια επιστημονικά και κοινωνικά ζητήματα αποδεικνύει τη σημασία της διαρκούς πνευματικής καλλιέργειας και της ενίσχυσης των δεσμών μας, ακόμη και μακριά από την πατρίδα. Τους ευχαριστούμε θερμά για την εξαιρετική οργάνωση και τη φιλοξενία τους.

Το μέλλον της οικογένειας μπορεί να είναι γεμάτο προκλήσεις, αλλά με γνώση, ισότιμη συνεργασία και αγάπη, παραμένει ο πιο ελπιδοφόρος προορισμός μας.