Κάθε χρόνο, η 1η Ιουνίου είναι αφιερωμένη διεθνώς στους ανθρώπους που προσφέρουν το πιο απαιτητικό και ανιδιοτελές έργο στον κόσμο. Η Παγκόσμια Ημέρα Γονέων, η οποία καθιερώθηκε επίσημα από τον ΟΗΕ το 2012, δεν αποτελεί απλώς μια τυπική γιορτή στο ημερολόγιο. Είναι μια παγκόσμια υπενθύμιση της κρίσιμης συμβολής των γονέων στην προστασία, την ανάπτυξη και τη συναισθηματική θωράκιση των παιδιών σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Ωστόσο, πίσω από τους επίσημους εορτασμούς κρύβεται μια αλήθεια που κάθε μητέρα και πατέρας γνωρίζει καλά: κανείς δεν έρχεται στον κόσμο κρατώντας έναν οδηγό χρήσης για το πώς να είναι ο τέλειος γονέας.

Από τον «Αυτόματο πιλότο» στην αφύπνιση

Οι περισσότεροι από εμάς, όταν αποκτούμε παιδιά, τείνουμε να ενεργοποιούμε έναν ασυνείδητο «αυτόματο πιλότο». Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αναπαράγουμε τις συμπεριφορές, τις αντιδράσεις και τα μοτίβα με τα οποία μεγαλώσαμε οι ίδιοι – είτε αυτά ήταν γεμάτα αγάπη είτε κουβαλούσαν τις δικές τους πληγές.

Η πραγματική ανατροπή ξεκινά τη στιγμή που αποφασίζουμε να ακούσουμε μια εσωτερική φωνή αφύπνισης. Η προτροπή «γίνε ο γονέας που θα ήθελες να είχες» δεν είναι ένα απλό, ρομαντικό σλόγκαν. Είναι μια βαθιά πράξη συνειδητότητας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αφορίζουμε ή κατηγορούμε τους δικούς μας γονείς. Εκείνοι έπραξαν το καλύτερο που μπορούσαν, με τα εργαλεία και τις αντιλήψεις της δικής τους εποχής. Σημαίνει, όμως, ότι αναγνωρίζουμε τα δικά μας συναισθηματικά κενά —εκείνες τις στιγμές που νιώσαμε ότι δεν μας άκουγαν ή που η αυστηρότητα επισκίασε την τρυφερότητα— και επιλέγουμε να μην τα κληρονομήσουμε στην επόμενη γενιά.

Το μυστικό της επιτυχίας: Τα παιδιά δεν έχουν ανάγκη από αλάνθαστους, τέλειους γονείς. Έχουν ανάγκη από αυθεντικούς γονείς.

Καθημερινές αντιδράσεις: Το παλιό μοτίβο εναντίον της συνειδητής επιλογής

Η αλλαγή στην ανατροφή δεν κρίνεται στις μεγάλες θεωρίες, αλλά στις μικρές, καθημερινές μας στιγμές. Ας δούμε πώς μεταφράζεται στην πράξη η μετάβαση από το παλιό στο νέο μοντέλο:

1. Διαχείριση των καθημερινών λαθών

2. Αποδοχή των συναισθημάτων

3. Όρια αντί για επιβολή εξουσίας

Τι αφήνουμε πίσω και τι κρατάμε

Η συνειδητή γονεϊκότητα μοιάζει με ένα ταξίδι όπου πρέπει να αδειάσουμε τις παλιές, βαριές αποσκευές για να κρατήσουμε μόνο τα ουσιώδη:

Τι Αφήνουμε Πίσω	Τι Κρατάμε & Υιοθετούμε
«Οι μεγάλοι μιλάνε, οι μικροί σωπαίνουν»	Λυγίζουμε τα γόνατα, κοιτάζουμε το παιδί στα μάτια και το ακούμε πραγματικά.
Αγάπη υπό όρους («Θα σε αγαπώ αν είσαι καλό παιδί»)	Σταθερή και ασφαλής αγάπη, ανεξάρτητα από βαθμούς ή επιδόσεις.
Τιμωρία που προκαλεί φόβο	Λογικές συνέπειες και διάλογος που διδάσκουν την υπευθυνότητα.
Υπερπροστατευτική ασπίδα	Δίχτυ ασφαλείας που επιτρέπει στο παιδί να πέσει, να μάθει και να ξαναπροσπαθήσει.

Η γονεϊκότητα ως καθρέφτης αυτοβελτίωσης

Η ψυχολογία επιβεβαιώνει ότι η ανατροφή των παιδιών είναι, στην πραγματικότητα, ένας δρόμος προσωπικής εξέλιξης για τον ίδιο τον γονέα. Όπως είχε γράψει υποδειγματικά και ο Λέων Τολστόι:

«Η ανατροφή ενός παιδιού είναι μια εργασία όπου πρέπει να σκεφτόμαστε περισσότερο πώς να συμπεριφερόμαστε εμείς οι ίδιοι, παρά πώς να συμπεριφερόμαστε στο παιδί».

Αν επιθυμούμε να μεγαλώσουμε ανθρώπους με αυτοπεποίθηση, πρέπει να σταματήσουμε να επικρίνουμε σκληρά τον εαυτό μας μπροστά τους. Αν θέλουμε να μάθουν να συγχωρούν, πρέπει να μας δουν να ζητάμε ειλικρινά συγγνώμη όταν σφάλουμε.

Θεραπεύοντας το δικό μας «Εσωτερικό Παιδί»

Το να σπάσουμε τον κύκλο των δυσλειτουργικών συμπεριφορών δεν είναι εύκολο. Θα υπάρξουν ημέρες κόπωσης, νεύρων και λαθών. Η διαφορά όμως βρίσκεται στην πρόθεση και την προσπάθεια.

Όταν επιλέγουμε τη συνειδητή οδό, δεν βελτιώνουμε μόνο τη σχέση με τα παιδιά μας. Θεραπεύουμε παράλληλα και το δικό μας «εσωτερικό παιδί» — εκείνο το μικρό αγόρι ή κορίτσι που κουβαλάμε μέσα μας και που κάποτε ήθελε απλώς μια ζεστή αγκαλιά και την επιβεβαίωση ότι όλα θα πάνε καλά.

Δεν έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε το δικό μας παρελθόν. Έχουμε όμως την απόλυτη δύναμη να διαμορφώσουμε το παρελθόν των παιδιών μας. Ας γίνουμε ο φωτεινός φάρος που θα θέλαμε να είχαμε δει κι εμείς στο δικό μας πέλαγος.