Υπάρχουν κάποιες λέξεις που ηχούν πιο βαριά από άλλες. Εκφοβισμός. Καταδυνάστευση. Σιωπή. Πίσω από αυτές τις λέξεις δεν κρύβονται απλώς ορισμοί, αλλά τα δάκρυα ενός παιδιού στην τελευταία σειρά του θρανίου, η μοναξιά ενός εφήβου που φοβάται να ανοίξει το κινητό του και το σφίξιμο στο στομάχι κάθε φορά που χτυπάει το κουδούνι για διάλειμμα.

Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως η Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού. Δεν είναι μια γιορτή, αλλά μια υπενθύμιση. Μια υπενθύμιση πως το σχολείο οφείλει να είναι ο χώρος όπου τα όνειρα μεγαλώνουν, όχι εκεί που η ψυχή συρρικνώνεται.

Η πληγή που μεταλλάσσεται: Από το προαύλιο στην οθόνη

Παρά το γεγονός ότι οι έρευνες δείχνουν μια ελπιδοφόρα μείωση στα περιστατικά σωματικής βίας τα τελευταία χρόνια, η βία δεν εξαφανίστηκε· απλώς άλλαξε πρόσωπο. Σήμερα, ο εκφοβισμός δεν σταματά στην πόρτα του σχολείου. Ακολουθεί το παιδί στο σπίτι του, μέσα στο δωμάτιό του, μέσα από την οθόνη του κινητού του.

Το Cyberbullying (Ηλεκτρονικός Εκφοβισμός) είναι η νέα, αόρατη μάστιγα. Ένα ενοχλητικό μήνυμα στο chat, μια φωτογραφία που διακινείται χωρίς έγκριση, ένα κακόβουλο σχόλιο στα social media. Στον ψηφιακό κόσμο, ο θύτης μπορεί να κρυφτεί πίσω από την ανωνυμία, αλλά το θύμα δεν έχει πού να κρυφτεί. Η έκθεση είναι διαρκής, 24 ώρες το 24ωρο, καθιστώντας τον ψυχικό πόνο αβάσταχτο.

“Δεν νιώθω ασφαλής πουθενά. Νιώθω ολομόναχος”, λέει το αγόρι σε μια παγκόσμια καμπάνια ευαισθητοποίησης.

Αυτή η φράση είναι η ήττα της κοινωνίας μας. Η ιδέα της καμπάνιας “Share it to end it” (Μοιράσου το για να το σταματήσεις) μας διδάσκει κάτι πολύτιμο: Όσο περισσότερο μιλάμε για το bullying, τόσο το εξαλείφουμε. Όσο περισσότερο “μοιραζόμαστε” την αλήθεια, τόσο μικραίνει ο φόβος, μέχρι να εξαφανιστεί.

Τα στοιχεία που μας αφορούν

Σύμφωνα με τα δεδομένα του ΕΠΙΨΥ, το 2018 ένας στους πέντε εφήβους στην Ελλάδα ανέφερε ότι υπέστη εκφοβισμό. Οι μορφές ποικίλλουν:

• Λεκτική βία: Πειράγματα και διάδοση φημών.
• Κοινωνικός αποκλεισμός: Η απομόνωση από την παρέα.
• Διακρίσεις: Λόγω εθνικότητας, θρησκείας ή οικονομικής κατάστασης.

Είναι χρέος μας να καταλάβουμε ότι το bullying δεν είναι “μέρος της εφηβείας”. Είναι μια συστηματική παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού που μπορεί να αφήσει σημάδια για μια ολόκληρη ζωή.

Το Μήνυμα της Υπουργού Παιδείας

Με αφορμή τη φετινή ημέρα, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, απηύθυνε ένα ηχηρό μήνυμα προς τη σχολική κοινότητα:

«Αγαπητές μαθήτριες, αγαπητοί μαθητές, αγαπητοί εκπαιδευτικοί και γονείς,

Η πρώτη και πιο σημαντική υποχρέωση κάθε σχολείου είναι να κρατά τα παιδιά ασφαλή. Αν ένα παιδί δεν νιώθει ασφαλές, δεν μπορεί να μάθει, να δημιουργήσει, να εξελιχθεί. Καμία μορφή βίας, λεκτική, ψυχολογική, σωματική, διαδικτυακή, δεν είναι αποδεκτή.

Ενισχύουμε το δίκτυο Ψυχολόγων και Κοινωνικών Λειτουργών και αξιοποιούμε εργαλεία όπως η πλατφόρμα stop-bullying.gr. Στοχεύουμε σε μια σχολική κοινότητα όπου κάθε παιδί θα γνωρίζει ότι μπορεί να μιλήσει για όσα του συμβαίνουν, με τη βεβαιότητα ότι θα ακουστεί και θα προστατευτεί.

Καλώ τους μαθητές μας: Μην μένετε σιωπηλοί. Η φωνή σας έχει δύναμη. Η 6η Μαρτίου δεν είναι μια συμβολική ημέρα. Είναι μια συλλογική δέσμευση. Μαζί χτίζουμε ένα σχολείο όπου η αξιοπρέπεια προστατεύεται και η μόνη ισχύς που χωρά είναι αυτή της αλληλεγγύης. Σπάμε τη σιωπή. Σταματάμε τον εκφοβισμό.»

Η Δύναμη του “Εμείς”

Ο εκφοβισμός δεν αφορά μόνο το θύμα και τον θύτη. Αφορά και τον παρατηρητή. Αυτόν που βλέπει και σιωπά. Σήμερα, ας υποσχεθούμε πως δεν θα γυρίσουμε το βλέμμα από την άλλη πλευρά. Η αλληλεγγύη είναι το μόνο αντίδοτο στον φόβο.

Μην φοβάσαι. Μίλησε. Σπάσε την ανοχή.