Υπάρχουν κάποιες μέρες που το βάρος στο στήθος δεν σε αφήνει να ανασάνεις ελεύθερα. Και η 19η Μαΐου είναι μια τέτοια μέρα. Δεν είναι απλώς μια ημερομηνία σε ένα σχολικό βιβλίο, ούτε μια τυπική επέτειος. Είναι μια ανοιχτή, ζωντανή πληγή που περνάει από μάνα σε παιδί και από παππού σε εγγόνι, κουβαλώντας έναν βουβό, αιώνιο λυγμό.

Κάθε φορά που ο νους γυρίζει πίσω, στις μαύρες σελίδες του Ποντιακού Ελληνισμού, η καρδιά σφίγγεται. Στο μυαλό έρχονται οι πορείες θανάτου στις λευκές, παγωμένες ερήμους της Ανατολίας. Άνθρωποι νοικοκυραίοι, που τη μια μέρα είχαν τα σπίτια τους, τις δουλειές τους, τα όνειρά τους, και την επόμενη βρέθηκαν κυνηγημένοι, αντικρίζοντας το πιο σκληρό πρόσωπο της ανθρώπινης θηριωδίας. 353.000 ψυχές χάθηκαν άδικα, άταφες, αφήνοντας πίσω μια γη που ακόμα αντηχεί από τα μοιρολόγια των μανάδων. Εκεί που κάποτε άκμαζε το φως και ο πολιτισμός, απέμεινε μόνο στάχτη και μια απέραντη, τρομακτική σιωπή.

Όμως, η ψυχή του Πόντιου αποδείχθηκε πιο σκληρή από το μαχαίρι του διώκτη.

Οι παππούδες μας πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς ξεριζωμένοι, αλλά όχι νικημένοι. Δεν είχαν μαζί τους περιουσίες, είχαν μόνο μια χούφτα άγιο χώμα, μια εικόνα της Παναγίας και το δοξάρι της λύρας τους. Κι αυτό το δοξάρι ήταν που τους κράτησε όρθιους στα ξένα. Κάθε φορά που ακουμπούσε στις χορδές, έκλαιγε για τον χαμένο αδελφό, για το σπίτι που κάηκε, για την πατρίδα που χάθηκε. Αλλά ταυτόχρονα, έδινε το σύνθημα για να ξαναστηθεί η ζωή από την αρχή. Οι χοροί τους, με εκείνα τα βαριά, περήφανα βήματα που χτυπούν με δύναμη τη γη, δεν είναι απλώς μια χορευτική παράδοση. Είναι ένα ξέσπασμα, μια ζωντανή κραυγή που λέει: «Είμαστε ακόμα εδώ, ζούμε και θυμόμαστε».

Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, το δάκρυ στα μάτια δεν είναι σημάδι αδυναμίας, αλλά υπόσχεση. Δεν ζητάμε εκδίκηση, ζητάμε τη δικαίωση που η ιστορία χρωστάει σε αυτούς τους νεκρούς. Η διεθνής αναγνώριση αυτής της Γενοκτονίας είναι μια ηθική επιταγή, ένα χρέος απέναντι σε όσους δεν πρόλαβαν να γεράσουν στα χώματά τους.

Όσο η ποντιακή λύρα ριγεί στα σωθικά μας και μας ξεσηκώνει, η μνήμη δεν πρόκειται να σβήσει. Γιατί οι λαοί που αρνούνται να ξεχάσουν, δεν πεθαίνουν ποτέ.

Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο.