Κάθε 17 Οκτωβρίου ο κόσμος σταματά για λίγο να κοιτάξει εκεί που συνήθως δεν κοιτάζει. Η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας δεν είναι μια ακόμη επέτειος στο ημερολόγιο. Είναι η υπενθύμιση ότι η φτώχεια παραμένει μία από τις μεγαλύτερες πληγές της εποχής μας, και ότι δεν αφορά μόνο «τους άλλους», τις μακρινές χώρες και τις ξένες γειτονιές.

Από το Παρίσι του 1987 στον ΟΗΕ

Η ιστορία της ημέρας ξεκινά στις 17 Οκτωβρίου 1987, στην πλατεία Τροκαντερό του Παρισιού. Πάνω από 100.000 άνθρωποι μαζεύτηκαν εκεί για να τιμήσουν τα θύματα της ακραίας φτώχειας, της πείνας και της βίας. Στην πρωτοβουλία πρωταγωνίστησε ο ιερέας Ζοζέφ Βρεσίνσκι, που είχε μεγαλώσει στη φτώχεια και αφιέρωσε τη ζωή του στους ανθρώπους που ζουν στο περιθώριο. Στο σημείο στήθηκε αναμνηστική πλάκα με το μήνυμα ότι όπου άνθρωποι καταδικάζονται να ζουν στην ένδεια, παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το 1992 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ καθιέρωσε επίσημα τη 17η Οκτωβρίου ως παγκόσμια ημέρα.

Οι αριθμοί που δεν επιτρέπεται να συνηθίσουμε

Σύμφωνα με τα στοιχεία που κυκλοφορούν διεθνώς:

• Περισσότεροι από 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν οξεία πολυδιάστατη φτώχεια, δηλαδή στερήσεις σε υγεία, εκπαίδευση και βιοτικό επίπεδο ταυτόχρονα. Σχεδόν οι μισοί ζουν σε χώρες που πλήττονται από πολέμους και συγκρούσεις.
• Το ένα στα έξι παιδιά ζει σε ακραία φτώχεια, περίπου 333 εκατομμύρια παιδιά.
• Μόλις το 52,4% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει κάποια μορφή κοινωνικής προστασίας. Περίπου 3,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι μένουν εντελώς απροστάτευτοι ή ανεπαρκώς καλυμμένοι.

Η συγκέντρωση της φτώχειας είναι έντονη. Οι περισσότεροι από όσους ζουν κάτω από το όριο ανήκουν σε δύο περιοχές, τη Νότια Ασία και την υποσαχάρια Αφρική.

Φτώχεια είναι και στέρηση αξιοπρέπειας

Η φτώχεια δεν είναι μόνο το «λίγο εισόδημα». Είναι η έλλειψη πρόσβασης στην υγεία, στην εκπαίδευση, σε ασφαλή στέγη. Είναι ο αποκλεισμός, η σιωπή, η ντροπή που κάνει πολλούς να μη ζητούν βοήθεια. Γι’ αυτό η ημέρα δίνει βάρος στη συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που τη βιώνουν και στο να ακούγεται η φωνή τους.

Η παγκόσμια εικόνα

Το 2025 η Παγκόσμια Τράπεζα ανέβασε το όριο της ακραίας φτώχειας από 2,15 σε 3 δολάρια την ημέρα, ώστε να αντανακλά το σημερινό κόστος ζωής. Με το νέο όριο, περίπου 830 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε ακραία φτώχεια. Δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έγινε ξαφνικά φτωχότερος, αλλά ότι η μέτρηση έγινε πιο ρεαλιστική.

Τα παιδιά πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα. Περίπου 412 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι, ένα στα πέντε, μεγαλώνουν σε νοικοκυριά που ζουν με λιγότερα από 3 δολάρια την ημέρα. Η φτώχεια συγκεντρώνεται κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική, που έχει μικρό μερίδιο του παγκόσμιου πληθυσμού αλλά συγκεντρώνει τη μεγάλη πλειονότητα όσων ζουν σε ακραία ένδεια. Οι συγκρούσεις και η αστάθεια επιδεινώνουν τις στερήσεις σε υγεία, εκπαίδευση και βασικές υποδομές.

Από το 1990 έχουν ξεφύγει από την ακραία φτώχεια πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι, ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της σύγχρονης εποχής. Τα τελευταία χρόνια όμως η πρόοδος έχει κολλήσει και ο στόχος της εξάλειψης της ακραίας φτώχειας έως το 2030 θεωρείται πλέον πολύ δύσκολος.

Η Ελλάδα

«Στην Ελλάδα, το 27,5% του πληθυσμού, περίπου 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, από 26,9% το 2024, κρατώντας τη χώρα ανάμεσα στις χειρότερες θέσεις της ΕΕ.»

Η Γερμανία

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το 2025, περίπου 13,3 εκατομμύρια άνθρωποι, το 16,1% του πληθυσμού, ζουν κάτω από το όριο κινδύνου φτώχειας. Ένα χρόνο νωρίτερα το ποσοστό ήταν 15,5%. Για όσους ζουν μόνοι, το όριο είναι περίπου 1.446 ευρώ καθαρά τον μήνα. Πάνω από 17 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 21,2%, απειλούνται από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό. Οι άνεργοι είναι η πιο εκτεθειμένη ομάδα, με ποσοστά πάνω από 60%, και ακολουθούν οι ηλικιωμένοι, με σχεδόν έναν στους πέντε.

Το Μόναχο

Το Μόναχο έχει υψηλούς μισθούς, αλλά και τις υψηλότερες τιμές της χώρας, ειδικά στα ενοίκια. Στην τελευταία επίσημη έκθεση της πόλης για τη φτώχεια, το 17% των κατοίκων βρέθηκε σε κίνδυνο, ποσοστό σχεδόν ίδιο με πέντε χρόνια πριν. Δηλαδή περίπου ένας στους έξι κατοίκους ζει με εισόδημα που δεν επαρκεί για μια τόσο ακριβή πόλη.

Έρευνες δείχνουν επίσης ότι, αν υπολογιστεί η πραγματική αγοραστική δύναμη, ένας άνθρωπος που ζει μόνος στο Μόναχο μπορεί να θεωρείται φτωχός ακόμη και με εισόδημα πάνω από 1.100 ευρώ τον μήνα. Ένα ποσό που αλλού αρκεί, εδώ μόλις καλύπτει το νοίκι.

Η ελληνική παροικία

Η ελληνική παροικία του Μονάχου έχει δείξει πολλές φορές αλληλεγγύη με ανθρώπους που έχουν ανάγκη τόσο μεμονωμένα, όσο και συλλογικά με την δράση αλληλεγγύης Συλλόγων και φορέων Μονάχου που κλείνει φέτος 11 χρόνια ύπαρξης. Η δράση πραγματοποιείται κάθε πρώτη Κυριακή του Δεκεμβρίου και φέτος κάνει τη 12η διοργάνωσή της, την Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2026, στο Πολιτιστικό Κέντρο Αγίων Πάντων. Η σημερινή ημέρα είναι ευκαιρία να θυμηθούμε ότι η βοήθεια ξεκινά από κοντά: από έναν σύλλογο, μια γειτονιά, έναν γείτονα.

Η φτώχεια δεν εξαλείφεται με μία ημέρα. Η ημέρα όμως υπάρχει για να μη συνηθίσουμε.