Ξεκάθαρα και τρομακτικά αποτελέσματα στην έρευνα του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και της όμαδας του Πέτρου Γαλάνη…

Η ραγδαία εξάπλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει μεταβάλει ριζικά τον τρόπο που επικοινωνούμε, ενημερωνόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Ωστόσο, πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα από την Ελλάδα φέρνουν στο φως μια ανησυχητική πραγματικότητα: η προβληματική χρήση πλατφορμών όπως το TikTok και η ευαλωτότητα στις ψευδείς ειδήσεις (fake news) συνδέονται άμεσα με ψυχολογικά προβλήματα και ανθυγιεινές συμπεριφορές.

TikTok: Η Νέα Μορφή Εξάρτησης

Σύμφωνα με μελέτη που εξέτασε τη συμπεριφορά 1.033 χρηστών, ο εθισμός στο TikTok δεν είναι πλέον μια υποθετική έννοια. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το 11,3% των χρηστών ανήκει στην ομάδα υψηλού κινδύνου για εθισμό, με τα ποσοστά να εκτοξεύονται στο 19,5% για τη Γενιά Z (γεννηθέντες 1997-2012).

Η χρήση δεν περιορίζεται μόνο στο TikTok. Συνολικά, το 40,4% των συμμετεχόντων εμφανίζει συμπτώματα εθισμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γενικότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μισοί χρήστες διατηρούν τουλάχιστον τέσσερις ενεργούς λογαριασμούς, αφιερώνοντας κατά μέσο όρο 3,3 ώρες ημερησίως στην ψηφιακή τους δραστηριότητα.

Οι Ψυχολογικές Προεκτάσεις

Η έρευνα κατέδειξε μια σαφή σύνδεση ανάμεσα στον εθισμό και την ψυχική κατάσταση των χρηστών:

• Αναβλητικότητα: Το 59% των ατόμων με υψηλό εθισμό στο TikTok δηλώνουν εξαιρετικά αναβλητικοί στις υποχρεώσεις τους.
• Μοναξιά: Η προβληματική χρήση συνδέεται στενά με το αίσθημα απομόνωσης, ιδιαίτερα στους άνδρες και τη Γενιά Χ.
• Αυτοεκτίμηση: Παρατηρήθηκε αρνητική σχέση, καθώς όσο αυξάνεται η εξάρτηση από την πλατφόρμα, τόσο μειώνεται η αυτοεκτίμηση του ατόμου.

Η Απειλή των Fake News και της Παραπληροφόρησης

Παράλληλα με τον εθισμό, η ποιότητα της πληροφορίας που καταναλώνουμε αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας. Σε δειγματοληψία 402 ατόμων, διαπιστώθηκε ότι το 55% είναι ευάλωτο σε ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.

Ποιοι Κινδυνεύουν Περισσότερο;

Η ευαλωτότητα στην παραπληροφόρηση δεν είναι ομοιόμορφη. Σημαντικοί παράγοντες είναι:

1. Ηλικία: Τα άτομα άνω των 60 ετών είναι τα πλέον εύπιστα (60%), σε αντίθεση με τις νεότερες ηλικίες (45%).
2. Ψηφιακή Εγγραμματοσύνη: Όσοι διαθέτουν χαμηλές ψηφιακές δεξιότητες κινδυνεύουν σχεδόν διπλάσια (60% έναντι 34,7%).
3. Οικονομικό Επίπεδο: Τα άτομα με χαμηλότερο εισόδημα εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαλωτότητα (64%) σε σύγκριση με εκείνα υψηλού οικονομικού επιπέδου (24,2%).

Επιπτώσεις στις Συμπεριφορές Υγείας

Η παραπληροφόρηση δεν μένει στην οθόνη, αλλά μεταφράζεται σε επικίνδυνες καθημερινές συνήθειες. Τα άτομα που πιστεύουν ευκολότερα τα fake news τείνουν να:

• Έχουν χειρότερες διατροφικές συνήθειες (72% έναντι 55% των μη ευάλωτων).
• Αποφεύγουν τις προληπτικές εξετάσεις (66% έναντι 50%).
• Εμφανίζουν μεγαλύτερη διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια, φοβούμενοι ανυπόστατες παρενέργειες (80% έναντι 65%).
• Καπνίζουν και καταναλώνουν αλκοόλ σε υψηλότερα ποσοστά.

Συμπέρασμα

Η ψηφιακή εποχή προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες, αλλά κρύβει και σοβαρούς κινδύνους. Ο συνδυασμός του εθισμού στις πλατφόρμες και της αδυναμίας φιλτραρίσματος της πληροφορίας δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που υπονομεύει την ατομική ευημερία και τη δημόσια υγεία. Η καλλιέργεια κριτικής σκέψης και η συνετή, ψυχαγωγική χρήση των μέσων είναι πλέον απαραίτητες δεξιότητες επιβίωσης στον 21ο αιώνα.

Η έρευνα για τα fake news:

https://www.mdpi.com/2227-9032/14/4/425

Η έρευνα για το εθισμό του ΤικΤοκ:

http://scholar.uoa.gr/pegalan/tiktok-addiction-scale-0

#ΕΚΠΑ, Τμήμα Νοσηλευτικής, #TikTok Addiction, #Κοινωνικά Δίκτυα, #Υγεία, #Ψυχολογία, #Παραπληροφόρηση, #Gen Z.