Στις 9 Αυγούστου κάθε χρόνο, ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα των Αυτοχθόνων Λαών. Δεν είναι απλώς μια τυπική ημερομηνία στο ημερολόγιο, αλλά μια υπενθύμιση ότι υπάρχουν λαοί που ζουν σε αυτή τη γη εδώ και χιλιάδες χρόνια, πριν γραφτούν σύνορα, πριν υπάρξουν κράτη. Είναι οι φύλακες των δασών, των ποταμών, των βουνών· οι άνθρωποι που ξέρουν να ζουν σε αρμονία με τη φύση.

Κι όμως, η ιστορία τους – και το παρόν τους – είναι γεμάτα αδικίες.

Ποιοι είναι οι αυτόχθονες λαοί;

Είναι οι κοινότητες που:

• Έχουν ιστορία και παράδοση ριζωμένη βαθιά στον τόπο τους.
• Μιλούν γλώσσες μοναδικές, που δεν ακούγονται πουθενά αλλού.
• Μεταφέρουν από γενιά σε γενιά σοφία για τη φύση και τον άνθρωπο.
• Βλέπουν τη γη όχι ως εμπόρευμα, αλλά ως μητέρα.

Από τους Μάγια στην Αμερική, τους Αβορίγινες στην Αυστραλία, τους Σαάμι στη Σκανδιναβία μέχρι τους Μαορί στη Νέα Ζηλανδία, μοιράζονται έναν κοινό αγώνα: να παραμείνουν ζωντανοί μέσα σε έναν κόσμο που συχνά τους αγνοεί ή τους πολεμά.

Γιατί καθιερώθηκε η ημέρα;

Το 1994 ο ΟΗΕ καθιέρωσε την 9η Αυγούστου για να θυμίζει στον κόσμο ότι:

• Οι αυτόχθονες λαοί χάνουν τη γη τους από εταιρείες και κυβερνήσεις.
• Οι γλώσσες τους εξαφανίζονται, μαζί και η πολιτιστική τους μνήμη.
• Οι φωνές τους φιμώνονται όταν μιλούν για δικαιοσύνη.

Οι σημερινές πληγές

Ακόμα και σήμερα, το 2025, οι ίδιοι κίνδυνοι συνεχίζουν:

• Αποψίλωση δασών για κέρδος.
• Ρύπανση ποταμών και θαλασσών από βιομηχανίες.
• Εκφοβισμός και βία εναντίον όσων υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους.
• Σβήσιμο πολιτισμών μέσα από την απώλεια γλωσσών και παραδόσεων.

Αυτά δεν είναι «παράπλευρες απώλειες» της ανάπτυξης. Είναι επιλογές ανθρώπων και συστημάτων που βάζουν το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ζωή.

Το μήνυμα του 2025

Το φετινό θέμα του ΟΗΕ είναι:
«Προστασία της Παραδοσιακής Γνώσης για τη Βιοποικιλότητα και την Κλιματική Ανθεκτικότητα».
Γιατί οι αυτόχθονες γνωρίζουν τρόπους να προστατεύουν τη φύση που η σύγχρονη κοινωνία έχει ξεχάσει.

Μια ζωντανή πληγή: Η Παλαιστίνη

Η ιστορία των αυτοχθόνων λαών δεν είναι μόνο κάτι που ανήκει στο παρελθόν ή συμβαίνει σε μακρινούς τόπους. Συμβαίνει σήμερα, μπροστά στα μάτια μας.
Στην Παλαιστίνη, ένας λαός χάνει σιγά-σιγά τη γη του, τα σπίτια του, τις ελιές του, την πολιτιστική του μνήμη. Οι άνθρωποι ζουν υπό αποκλεισμό, με περιορισμένα δικαιώματα, ενώ διεθνείς φωνές ζητούν δικαιοσύνη και ειρήνη – αλλά συχνά αγνοούνται.

Όπως και οι αυτόχθονες σε όλο τον κόσμο, έτσι και οι Παλαιστίνιοι βιώνουν:

• Απώλεια γης.
• Απόπειρες διαγραφής της ιστορίας και της ταυτότητάς τους.
• Συνεχή βία και καταπίεση.

Η σύνδεση δεν είναι απλώς συμβολική. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο αγώνας για τα δικαιώματα των αυτοχθόνων λαών είναι ο ίδιος αγώνας για όλους τους λαούς που παλεύουν να κρατήσουν τη γη, την ταυτότητα και την αξιοπρέπειά τους.

Τι μπορούμε να κάνουμε

• Να ενημερωνόμαστε και να μιλάμε για αυτές τις αδικίες.
• Να στηρίζουμε οργανώσεις και κινήσεις που υπερασπίζονται τους λαούς αυτούς.
• Να μη μένουμε σιωπηλοί όταν η αδικία γίνεται «κανονικότητα».

Μήνυμα καρδιάς

Οι αυτόχθονες λαοί και οι Παλαιστίνιοι δεν ζητούν ελεημοσύνη. Ζητούν δικαιοσύνη και σεβασμό.
Αν χαθούν οι φωνές τους, θα χαθεί μαζί τους ένα κομμάτι της ανθρωπότητας – και τότε όλοι μας θα έχουμε χάσει.