Βρισκόμαστε στην Ιερά Μονή Μεγίστης Λαύρας και ζητήσαμε από τον Γέροντα Πρόδρομο (Πρωτόπαπα) να μας μιλήσει για τον βίο του Αγίου Αθανασίου του Αθωνίτου. Ο Άγιος κοιμήθηκε το 1001 (διόρθωση: 1000/1001 μ.Χ.) και σήμερα, το 2026, συμπληρώνονται 1025 χρόνια που το λείψανό του παραμένει θησαυρισμένο στο Καθολικό της Μονής.

Τα πρώτα χρόνια και η κλήση

Ο Άγιος Αθανάσιος γεννήθηκε στην Τραπεζούντα. Ο πατέρας του καταγόταν από την Καππαδοκία και η μητέρα του από τη Γεωργία. Έμεινε ορφανός σε πολύ μικρή ηλικία, περίπου πέντε ετών, και τον μεγάλωσε μια συγγενής της μητέρας του που ήταν μοναχή.

Από παιδί φαινόταν η κλίση του. Όταν έπαιζε με τους φίλους του έξω από την Τραπεζούντα, το αγαπημένο τους παιχνίδι ήταν να βρίσκουν σπηλιές και να αναπαριστούν τη μοναχική ζωή. Μάλιστα, οι φίλοι του “ψήφιζαν” πάντα τον Αθανάσιο (τότε Αβράμιο) ως ηγούμενο.

Από την Κωνσταντινούπολη στο μοναχισμό

Στα δεκαπέντε του, ένας φοροεισπράκτορας (έφορος) από την Κωνσταντινούπολη εντυπωσιάστηκε από την ευφυΐα του και τις απαντήσεις που έδινε σε δύσκολες ερωτήσεις. Τον πήρε μαζί του στην Βασιλεύουσα για να σπουδάσει. Εκεί γνωρίστηκε με την οικογένεια των Φωκάδων. Παρά τις ανέσεις του παλατιού και των στρατηγών, ο Αθανάσιος ζούσε ασκητικά με ψωμί και νερό.

Αργότερα, συνδέθηκε πνευματικά με τον Άγιο Μιχαήλ τον Μαλεΐνο, ο οποίος είχε μοναστήρι στο όρος Κυμινά της Βιθυνίας. Εκεί εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Αθανάσιος. Η φήμη του όμως άρχισε να μεγαλώνει, και όταν έμαθε ότι ο Γέροντάς του σκόπευε να τον ορίσει διάδοχο, εκείνος, από ταπεινοφροσύνη, έφυγε κρυφά.

Η άφιξη στο Άγιον Όρος

Το 958 μ.Χ. έφτασε στο Άγιον Όρος προσποιούμενος τον αγράμματο ναυαγό για να αποφύγει τις τιμές. Εγκαταστάθηκε κοντά στις Καρυές (το Πρωτάτο). Ωστόσο, η αποκάλυψη της πνευματικότητάς του έγινε κατά τη διάρκεια μιας αγρυπνίας.

Ο Πρωτεπιστάτης, υποψιαζόμενος την αξία του, διέταξε τον “αγράμματο” μοναχό να διαβάσει. Ο Αθανάσιος προσπάθησε να συλλαβίσει για να κρυφτεί, αλλά μετά από αυστηρή επίπληξη, διάβασε με τέτοια άνεση και σοφία που όλοι έμειναν έκπληκτοι.

Η ίδρυση της Μεγίστης Λαύρας

Ο Νικηφόρος Φωκάς, στενός φίλος του Αγίου, του ζήτησε να χτίσει ένα μοναστήρι, υποσχόμενος πως θα ερχόταν και ο ίδιος να μονάσει. Αν και το Άγιο Πνεύμα πληροφόρησε τον Αθανάσιο πως ο Φωκάς θα γινόταν τελικά Αυτοκράτορας και δεν θα τα κατάφερνε, ο Άγιος ξεκίνησε την οικοδόμηση το 963.

Η ανέγερση δεν ήταν εύκολη. Ο θρύλος λέει πως ό,τι έχτιζαν την ημέρα, τα δαιμόνια το γκρέμιζαν τη νύχτα. Τότε η Παναγία εμφανίστηκε στον Άγιο και τον καθοδήγησε να χτίσει πρώτα ένα εκκλησάκι στις “Βίγλες”. Μόλις έγινε αυτό, τα εμπόδια σταμάτησαν.

Το μαρτυρικό τέλος

Ο Άγιος Αθανάσιος είχε ζητήσει από τον Θεό να μην πεθάνει από φυσικά αίτια, αλλά να αξιωθεί μαρτυρικού θανάτου. Το τέλος ήρθε κατά την επέκταση του Καθολικού της Μονής. Ανέβηκε μαζί με έξι τεχνίτες στη σκαλωσιά του τρούλου, η οποία κατέρρευσε. Ο Άγιος και πέντε τεχνίτες έχασαν τη ζωή τους. Λέγεται πως το αίμα του παρέμεινε ζεστό για ώρες, ενώ ο ίδιος είχε δώσει εντολή να μην ανοιχτεί ποτέ ο τάφος του.

Το θαύμα του 16ου αιώνα και η ευωδία του 1981

Ο Γέροντας Πρόδρομος αναφέρει δύο σημαντικά περιστατικά σχετικά με τον τάφο:

1. 16ος αιώνας: Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Σίλβεστρος επιχείρησε να ανοίξει τον τάφο για να πάρει λείψανο. Μόλις όμως προσπάθησαν να τον παραβιάσουν, βγήκαν φλόγες από τον τάφο και τους σταμάτησαν.
2. 1981: Κατά την πανήγυρη του Αγίου, ο τάφος άρχισε να αναδίδει μια έντονη και παράδοξη ευωδία που πλημμύρισε όλο το μοναστήρι. Το μύρο αυτό ήταν τόσο δυνατό που τα βαμβάκια και οι ευλογίες που ακούμπησαν στον τάφο ευωδίαζαν για σαράντα ημέρες.

---

Σημείωση 1: Το άρθρο βασίζεται στη ζωντανή μαρτυρία του Γέροντα Πρόδρομου στη Μεγίστη Λαύρα.

Σημείωση Επιμέλειας: Η απομαγνητοφώνηση πραγματοποιήθηκε από το ηχητικό υλικό της επίσκεψης του κ. Κωνσταντίνου Κορομπίλη στο Άγιο Όρος (Απρίλιος 2026).

Προσωπικό Σημείωμα

Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα, θα ήθελα να απευθύνω ένα εγκάρδιο και προσωπικό «ευχαριστώ» στον αγαπητό συμμαθητή, Κωνσταντίνο Κορομπίλη.

Η εμπιστοσύνη που έδειξε τόσο στο πρόσωπό μου όσο και στο Radio Akou+, παραχωρώντας μας αυτό το πολύτιμο υλικό από την επίσκεψή του στη Μεγίστη Λαύρα, με τιμά ιδιαίτερα. Είναι συγκινητικό να βλέπεις ανθρώπους με τους οποίους μοιράστηκες τα ίδια θρανία, να ηγούνται σήμερα θεσμών όπως η Σχολή Γονέων Κατερίνης με τέτοιο ήθος και πνευματικό βάθος.

Κωνσταντίνε, σε ευχαριστώ για τη φιλία, τη συνεργασία και για τη μοναδική ευκαιρία να μεταφέρουμε στους ακροατές μας ένα κομμάτι από το φως του Αγίου Όρους.

Με εκτίμηση, Βασίλης

---

Εδώ όλη η συνέντευξη: