
Σαν σήμερα, 22 Νοεμβρίου
22 Νοεμβρίου, 2026«Πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό;» Ο Φραγκίσκος Κακουλάκης στο Rabbithole των Kammerspiele

Το «Rabbithole» στο Werkraum των Münchner Kammerspiele δεν είναι απλώς μια παράσταση. Είναι μια πρόσκληση να κοιτάξουμε εκεί που προτιμάμε να μη βλέπουμε.
Στη σκηνή του Werkraum βγαίνει ένας νέος άνθρωπος και μας λέει ήρεμα ποιος είναι. Είναι ο Φραγκίσκος Κακουλάκης, 27 ετών, ηθοποιός του θιάσου των Münchner Kammerspiele από το 2020. Ζει με τρισωμία 21. Από τα πρώτα λεπτά καταλαβαίνεις ότι δεν θα δεις «ρόλο». Θα ακούσεις μια προσωπική εξομολόγηση.
Το «Rabbithole», ένα τρίπτυχο για το ναζιστικό έγκλημα του Martin Valdés-Stauber (κείμενο και σκηνοθεσία), είχε την πρεμιέρα του στις 20 Νοεμβρίου. Το είδαμε χθες, Σάββατο 21 Νοεμβρίου, σε μια αίθουσα γεμάτη σιωπή.

Μια ερώτηση που δεν τον αφήνει σε ησυχία
Ο Φραγκίσκος διηγείται πώς, τα τελευταία χρόνια, βυθίστηκε στην ιστορία των δολοφονιών ασθενών από τους Ναζί. Το ερώτημα που τον βασανίζει ξεπερνά τη γνώση, γιατί γεννά φόβο και θυμό: πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό;
Η έρευνά του τον οδήγησε στον ψυχίατρο καθηγητή Michael von Cranach, στο Kaufbeuren και στο Haar. Εκεί έκανε μια ανακάλυψη που τον συγκλόνισε. Δύο ηθοποιοί των Kammerspiele, η Emmy Rowohlt και η Eva Kessler, δολοφονήθηκαν το 1944 στο «Hungerhaus 22E», το λεγόμενο «σπίτι της πείνας». Δύο συνάδελφοι της ίδιας σκηνής, πριν από ογδόντα χρόνια, πέθαναν εξαιτίας μιας ιδεολογίας που έκρινε ποιες ζωές αξίζουν.
Από τα νούμερα στα πρόσωπα

Στη σκηνή δεν είναι μόνος. Δίπλα του στέκονται οι Raphael Dwinger και Noam Cisneros, και μαζί ξετυλίγουν τον ιστορικό ειρμό: το «κόστος» που επικαλούνταν οι υποστηρικτές της «ευθανασίας», τη γραφειοκρατική ψυχρότητα των ιατρικών φακέλων και το Aktion T4, που μέχρι το 1941 είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 70.000 ανθρώπους. Ακούγονται και κείμενα της εποχής, όπως γράμματα γιατρών, γραμμένα με την ησυχία όσων νομίζουν ότι κάνουν απλή δουλειά. Η ψυχρή γλώσσα τους προκαλεί ρίγος.
Ο Raphael Dwinger, ηθοποιός από το Μόναχο που πέρασε και από το Berliner Ensemble, φέρνει στη σκηνή κάτι που δεν διδάσκεται: το βάρος του ονόματός του. Ο παππούς του, ο Edwin Erich Dwinger, ήταν συγγραφέας της εποχής του Τρίτου Ράιχ. Ο εγγονός δεν κλείνει αυτό το κεφάλαιο, το ανοίγει μπροστά στο κοινό. Διαβάζει, ρωτά και ψάχνει, και υπενθυμίζει ότι η ενοχή συχνά περνά σιωπηλά από γενιά σε γενιά. Το να τη φέρεις στο φως είναι πράξη θάρρους.

Στο πλευρό τους ο Noam Cisneros φέρνει την άλλη όψη της ίδιας ιστορίας: την όψη των θυμάτων. Είναι απόγονος μιας εβραϊκής οικογένειας από την Ουγγαρία, που ξεκληρίστηκε από το ναζιστικό μίσος. Αν ο Dwinger κουβαλά το όνομα ενός συγγραφέα της εποχής, ο Cisneros κουβαλά τα ονόματα εκείνων που χάθηκαν. Δεν μιλά για την ιστορία ως θέμα, μιλά για ανθρώπους που δεν γνώρισε και η απουσία τους σημάδεψε την οικογένειά του. Πάνω στην ίδια σκηνή, ο εγγονός ενός συγγραφέα της εποχής και ο απόγονος μιας οικογένειας που εξοντώθηκε στέκονται δίπλα-δίπλα, και η εικόνα αυτή λέει περισσότερα από κάθε λόγο.

Η παράσταση δεν μένει στον Φραγκίσκο. Ανοίγει έναν χώρο όπου κι άλλοι μιλούν για το δικό τους «Rabitthole»: για μια οικογένεια με ναζιστικό παρελθόν και για οικογενειακές ιστορίες διωγμού. Σιγά σιγά σχηματίζεται ένα καλειδοσκόπιο ενοχής, συνενοχής και πόνου, και καταλαβαίνεις ότι η μνήμη δεν είναι μουσειακό αντικείμενο. Ζει μέσα στις οικογένειές μας.
Το μήνυμα που μένει
Ύστερα από ενενήντα λεπτά, το συμπέρασμα του Φραγκίσκου είναι απλό και ασυμβίβαστο: όλοι οι άνθρωποι είναι ισάξιοι, και αυτό πρέπει να το υπερασπιζόμαστε κάθε μέρα. Το λέει ο ίδιος, ένας άνθρωπος που εκείνη η ιδεολογία θα είχε χαρακτηρίσει «ανάξιο ζωής». Δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια. Η παρουσία του αρκεί.
Στην έξοδο, κανείς δεν βιαζόταν να μιλήσει. Κάποιοι έμειναν λίγο ακόμη στις θέσεις τους.

Το ταξίδι του Rabitthole
Η παράσταση δεν θα μείνει μόνο στο Μόναχο. Υπάρχει το ενδεχόμενο να ταξιδέψει σε περιοδεία από το καλοκαίρι του 2027. Αν γίνει, θα είναι μια ευκαιρία να ακούσουν κι άλλες πόλεις τον Φραγκίσκο να ρωτά «πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό;» και να μάθουν τα ονόματα που δεν πρέπει να ξεχαστούν.

