Η υγεία του εγκεφάλου μας επηρεάζεται σε βάθος από ποικίλους παράγοντες, με την κορτιζόλη —την ορμόνη του στρες— να βρίσκεται στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας τα τελευταία χρόνια. Πλήθος μελετών καταδεικνύουν ότι τα παρατεταμένα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης συνδέονται άμεσα με τη συρρίκνωση του ιππόκαμπου, ένα φαινόμενο που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Ο Ιππόκαμπος και ο Ρόλος του στη Μνήμη

Ο ιππόκαμπος είναι μια μικρή αλλά καίριας σημασίας δομή του εγκεφάλου, που μοιάζει με ιππόκαμπο – από όπου και πήρε το όνομά του. Ανήκει στο μεταιχμιακό σύστημα, το οποίο εμπλέκεται στον έλεγχο των συναισθημάτων, της συμπεριφοράς και, κυρίως, της μνήμης και της μάθησης. Υπάρχουν δύο ιππόκαμποι, ένας σε κάθε ημισφαίριο του εγκεφάλου, και αποτελούν τις πρώτες περιοχές που πλήττονται από τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Η εκφύλιση του ιππόκαμπου επηρεάζει έναν συγκεκριμένο τύπο μνήμης — την επεισοδιακή — και επηρεάζει την ικανότητά μας να προσανατολιζόμαστε στον χώρο, λειτουργία που καθιστά τον ιππόκαμπο ζωτικής σημασίας για την καθημερινή μας λειτουργικότητα.

Κορτιζόλη και Εκφυλισμός του Εγκεφάλου

Η χρόνια αύξηση της κορτιζόλης, συχνά ως αποτέλεσμα παρατεταμένου ψυχολογικού ή σωματικού στρες, έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί σε εκφύλιση νευρικών κυττάρων, ιδιαίτερα στον ιππόκαμπο. Αυτή η επίδραση επιτείνει τη φθορά του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου, και μπορεί να επιταχύνει την έναρξη ή την εξέλιξη νευροεκφυλιστικών νόσων, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον.

Η Επίδραση της Γήρανσης

Πέρα από το στρες και τις ορμονικές ανισορροπίες, η φυσική γήρανση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εγκεφαλική εκφύλιση. Έρευνες δείχνουν ότι μετά την ηλικία των 65-70 ετών παρατηρείται μείωση έως και 6% στον συνολικό όγκο του εγκεφάλου, ενώ η απώλεια στον μετωπιαίο λοβό μπορεί να φτάσει το 17%. Οι αλλαγές αυτές μειώνουν σημαντικά τις γνωστικές ικανότητες και αυξάνουν την ευαλωτότητα σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες.

Μια Ολιστική Προσέγγιση στην Πρόληψη και Αντιμετώπιση

Η πρόληψη της εκφύλισης του εγκεφάλου δεν είναι απλή υπόθεση — απαιτεί μια ολιστική, εξατομικευμένη προσέγγιση. Μέσω της αποκατάστασης των ελλείψεων σε μικροθρεπτικά συστατικά και της ρύθμισης του άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια, είναι δυνατόν να μειωθούν οι βαθύτερες αιτίες της νευρωνικής φθοράς.

Παράγοντες όπως το χρόνιο στρες, οι διαταραχές ύπνου, η ορμονική ανισορροπία, η παχυσαρκία, ο διαβήτης, οι χρόνιες φλεγμονές, οι λοιμώξεις, η πολυφαρμακία και η διαταραχή του εντερικού μικροβιώματος συνδέονται με τον εκφυλισμό του νευρικού συστήματος. Η διατροφή, η σωματική άσκηση, η μείωση του στρες, η ποιότητα του ύπνου και η σωστή φαρμακευτική αγωγή συνιστούν βασικά «όπλα» στην πρόληψη και την καθυστέρηση της έναρξης της νόσου Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον.

Δρ Θάνος Λουκέρης

Πηγές:

https://www.psychology.gr/…/7274-nevroepistimi-tis…

https://www.researchgate.net/…/13103313_Cortisol_levels…

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37583892

https://www.frontiersin.org/…/articles/10.3389/fnagi.