Με την κίνηση της Δανίας να αυξήσει το όριο συνατξιοδότησης στα 70, ανοίγει ο δρόμος για αύξηση ορίων συνταξιοδότησης τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα.

Το τέλος του 2026 θα αποτελέσει σημείο-σταθμό για το ασφαλιστικό σύστημα της Ελλάδας, καθώς η κυβέρνηση θα κληθεί να αποφασίσει εάν – και σε ποιο βαθμό – θα αυξηθούν τα γενικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η συζήτηση αυτή επανέρχεται δυναμικά, εν μέσω έντονων δημογραφικών πιέσεων και της πρόσφατης απόφασης της Δανίας να αυξήσει το όριο ηλικίας στα 70 έτη.

Στο επίκεντρο το προσδόκιμο ζωής

Η σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής αποτελεί ευρωπαϊκή πρακτική που υιοθετείται ήδη σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών όπως η Eurostat, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΟΣΑ, τα όρια ηλικίας θα αναπροσαρμόζονται κάθε τρία χρόνια, ακολουθώντας τις αυξήσεις στο προσδόκιμο ζωής άνω των 65 ετών.

Οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες από τα 65 αυξάνεται από 18,7 έτη το 2022 σε 23,9 έτη το 2070, ενώ για τις γυναίκες από 21,7 έτη φτάνει τα 26,7 έτη. Με βάση αυτό το δεδομένο, εξετάζονται διαφορετικά μοντέλα προσαρμογής:

• Αναλογία 1:1 (πλήρης μεταφορά): Κάθε 1 έτος αύξησης του προσδόκιμου οδηγεί σε 1 έτος αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης.
• Αναλογία 2/3: Για κάθε 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο, το όριο αυξάνεται κατά 8 μήνες.
• Αναλογία 1/3: Πιο ήπια προσαρμογή με 4 μήνες αύξηση ανά 1 έτος προσδόκιμου.

Το μοντέλο που κρίνεται πιθανότερο για την Ελλάδα είναι η πλήρης αναλογία 1:1, βάσει των στοιχείων του ΟΟΣΑ.

Οι κρίσιμοι δημογραφικοί δείκτες

Τρεις δείκτες θα καθορίσουν την τελική απόφαση για τα νέα όρια ηλικίας:

1. Δείκτης εξάρτησης: Από 39% σήμερα προβλέπεται να φτάσει το 60%, σηματοδοτώντας την αύξηση των συνταξιούχων σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό.
2. Δείκτης γήρανσης: Για κάθε 170 ηλικιωμένους άνω των 65, αντιστοιχούν μόλις 100 εργαζόμενοι σε ηλικία αντικατάστασης.
3. Δείκτης γονιμότητας: Παρά τη μικρή άνοδο από 1,3 σε 1,5 παιδιά ανά γυναίκα, απέχει πολύ από το «σταθεροποιητικό» όριο του 2,1.

Το συνδυαστικό αποτέλεσμα αυτών των δεικτών είναι η δραματική επιδείνωση της αναλογίας ασφαλισμένων προς συνταξιούχους, που σήμερα βρίσκεται στο 1,66 και αναμένεται να υποχωρήσει στο 1,25 έως το 2040.

Η επόμενη μέρα για το ασφαλιστικό σύστημα

Η ελληνική νομοθεσία ήδη από το 2021 προβλέπει προσαρμογές των ορίων ηλικίας βάσει του προσδόκιμου ζωής κάθε τρία χρόνια. Ωστόσο, οι αναθεωρήσεις του 2021 και του 2024 δεν ενεργοποιήθηκαν λόγω της πανδημίας και της πρόσφατης εφαρμογής των γενικών ορίων (62 με 40 έτη ή 67 με 15 έτη ασφάλισης).

Η επόμενη κρίσιμη ημερομηνία είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Αν διαπιστωθεί άνοδος στο προσδόκιμο ζωής, τότε τα όρια συνταξιοδότησης θα αυξηθούν αυτόματα. Η διαδικασία αυτή θα επαναλαμβάνεται κάθε τρία χρόνια – το 2030, 2033 και ούτω καθεξής.

Τι σημαίνει αυτό για τους εργαζόμενους

Αν τελικά επιλεγεί η αναλογία 1:1, τότε οι σημερινοί 55άρηδες ενδέχεται να συνταξιοδοτηθούν όχι στα 67, αλλά στα 68 ή και 69, ανάλογα με την εξέλιξη της μακροβιότητας. Η Δανία, που ήδη θεσμοθέτησε τα 70 έτη ως όριο, λειτουργεί ως προπομπός για τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.

---

Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για το μέλλον των συντάξεων στην Ελλάδα. Η γήρανση του πληθυσμού, η υπογεννητικότητα και η επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο, όπου η προσαρμογή των ορίων ηλικίας φαίνεται αναπόφευκτη. Η συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει – και το 2026 θα κριθεί η κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η χώρα.